W niedzielę, 7 grudnia 2025 roku, Aula Karkonoskiej Akademii Nauk Stosowanych w Jeleniej Górze stała się miejscem, w którym słowo pisane wybrzmiało z pełną świadomością swojej roli. Tego dnia odbyła się Gala IV Karkonoskiej Nagrody Literackiej, wydarzenia, które z roku na rok umacnia swoją pozycję jako najważniejsze literackie wyróżnienie w regionie.
Uroczystość została przygotowana przez Stowarzyszenie Pielęgnowania Kultury i Sztuki Śląska (VSK) we współpracy z Karkonoską Akademią Nauk Stosowanych, Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze oraz KARR S.A.
Realizacja odbywa się pod patronatem Marszałka Województwa Dolnośląskiego Pawła Gancarza oraz Premiera Wolnego Kraju Związkowego Saksonii Michaela Kretschmera.
Galę otworzyła dr Elżbieta Zieja, prof. KANS – Rektor Akademii, zwracając uwagę na odpowiedzialność, jaką niesie literatura wobec regionu i jego dziedzictwa. Podkreśliła, że zapisane słowo nie tylko porządkuje rzeczywistość, lecz tworzy fundament przyszłych pokoleń. W rozmowie z naszą redakcją zauważyła:
– Literatura pozwala spojrzeć na Karkonosze inaczej. To, co dziś zapisujemy, stanie się częścią historii tego miejsca, a jutro będzie fundamentem jego przyszłości.
Obecność przedstawicieli władz i instytucji
Wydarzenie zgromadziło w Auli przedstawicieli władz państwowych, samorządowych, instytucji oraz środowisk kultury z Polski, Niemiec i Czech. Wśród gości znaleźli się między innymi:
- Paweł Gancarz – Marszałek Województwa Dolnośląskiego,
- Michael Kretschmer – Premier Wolnego Kraju Związkowego Saksonii,
- Anna Żabska – Wojewoda Dolnośląski,
- Jerzy Łużniak – Prezydent Miasta Jeleniej Góry,
- Julita Zaprucka – Dyrektor Muzeum Karkonoskiego,
- Hubert Papaj – Prezes KARR S.A. oraz przewodniczący Społecznej Eksperckiej Rady Biznesu przy KANS,
- Anna Konieczyńska – Wiceprezes KARR S.A.
Obecność tak szerokiego grona potwierdziła, że nagroda przekroczyła ramy zwykłego wydarzenia literackiego i stała się platformą spotkania środowisk odpowiedzialnych za rozwój kultury, nauki i administracji publicznej.
Laureaci i laudacje
Nagrodę Główną otrzymał Jaroslav Rudiš – pisarz, dramaturg i muzyk, jedna z najważniejszych postaci literatury Europy Środkowej. Laudację wygłosił dr Józef Zaprucki, prof. KANS, podkreślając, że twórczość Rudiša przekracza granice geograficzne i mentalne, a literatura w jego wykonaniu staje się miejscem spotkania kultur.
Nagrody Specjalne przyznano:
Rafałowi Froni – alpiniście i autorowi literatury górskiej – za tetralogię „Reden. Historia wielkiej miłości”. Laudację wygłosił dr Kazimierz Pichlak, wskazując, że Fronia posługuje się językiem, który nie opisuje gór, lecz pozwala w nich uczestniczyć. Sam laureat pozdrowił uczestników wydarzenia w formie nagrania z Mont Vercetu.
Reginie Chrześcijańskiej – wydawcy i właścicielce Ad Rem Wydawnictwo Poligrafia – za wieloletnie zaangażowanie w rozwój literatury regionalnej. Laudację wygłosił dr Ivo Łaborewicz, podkreślając, że dzięki takim osobom regionalne słowo nie ginie, lecz dociera do czytelnika.
Znaczenie nagrody
Karkonoska Nagroda Literacka, ustanowiona w 2019 roku, stała się jednym z najistotniejszych punktów odniesienia dla literackiej tożsamości regionu. To wyróżnienie nie tylko honoruje autorów, lecz także buduje most między przeszłością a przyszłością, przypominając, że zapisane słowo ma moc trwania dłuższą niż czas i zmieniające się granice.
